Avrupa Birliği, sınırları içinde riskli olarak kabul edilen yapay zeka uygulamalarının yasaklanması ve daha az risk taşıyanların düzenlemelere tabi tutulmasını öngören bir yasa çıkardı. Bu yasa, “Yapay Zeka Yasası” olarak biliniyor ve Avrupa Parlamentosu tarafından onaylandı.
Yasa ile birlikte, insan haklarını tehdit eden yapay zeka uygulamaları yasaklanırken, daha az riskli olanlar için de düzenlemeler getirildi.
Yüksek riskli sistemler sıkı kurallara tabi tutulacak
Özellikle uzaktan biyometrik tanımlama sistemleri, yüksek riskli olarak sınıflandırıldı. Ayrıca yeni düzenleme ile yapay zeka şirketleri çok sıkı kurallara uymaları gerekiyor. Bu tür uygulamaların genel olarak kolluk kuvvetleri tarafından kamusal alanlarda kullanımı yasaklandı. Ancak kayıp çocukların bulunması veya potansiyel terör tehditlerinin önlenmesi gibi belirli durumlarda istisnalar yapılabilecek.
Avrupa Parlamentosu’nun 523 milletvekili tarafından onaylanan yasa, yapay zekâyı dört risk kategorisine ayırıyor: kabul edilemez risk, yüksek risk, sınırlı risk ve minimum veya sıfır risk. “Yüksek riskli” yapay zeka sistemleri, piyasaya sürülmek öncesinde sıkı düzenlemeleri karşılamak zorunda kalacaklar. Bu düzenlemeler şunları içeriyor:
- Kapsamlı risk değerlendirme ve riskleri azaltma sistemleri
- Sonuçların izlenebilirliğini sağlayacak kayıt tutma
- Riski en aza indirecek insan kontrol mekanizmaları
Hassas uygulamalar yasaklandı
Avrupa’nin onayladığı yasa düşük riskli uygulamalara da birçok kural getiriyor. Avrupa Parlamentosu’nun açıklamasında şu şekilde;
Vatandaşların haklarını tehdit eden, hassas verilere dayalı biyometrik sınıflandırma sistemlerinin, kamuya açık alanlarda yüz tanıma amacıyla yapılan veri toplamanın, işyerleri ve okullarda duygu tanıma sistemlerinin, sosyal skorlama uygulamalarının, sadece profillemeye dayalı güvenlik önlemlerinin ve insanların zaaflarından faydalanan yapay zeka sistemlerinin kullanımının yasaklandığı belirtildi.
Kuralların ihlali durumunda ciddi cezalar öngörülüyor. Bu cezalar 35 milyon Euro’ya veya ilgili şirketin o yılki toplam gelirinin %7’sine kadar çıkabiliyor.
İnovasyon yavaşlayabilir
Bilgisayar ve İletişim Endüstrisi Birliği gibi teknoloji şirketlerini temsil eden gruplar, yasaya karşı çıktılar. Gruplar, yasanın kabul edilmesinin Avrupa’daki inovasyon hızını azaltabileceğini ve düşük riskli uygulamaların bile gereksiz yere sıkı düzenlemelere tabi tutulduğunu savundular. Bu durumun, Avrupalı yapay zeka şirketlerinin başka bölgelere kaymasına neden olabileceği uyarısında bulundular.
Yapay zekanın etik kullanımı için bağlayıcı düzenlemeler getiren Avrupa Birliği’ndeki bu yasa, resmi gazetede yayınlandıktan 20 gün sonra yürürlüğe girecek. Ancak bazı düzenlemelerin hayata geçmesi daha uzun bir zaman alabilecek.
Yasanın Avrupa’daki yapay zeka sektörünün büyümesini ve gelişmesini nasıl etkileyeceği merak konusu. Bazı uzmanlar, yasanın inovasyonu yavaşlatabileceğinden endişe duyarken, diğerleri ise şeffaflık ve güven ortamı sağlayarak uzun vadede sektörün gelişmesine katkıda bulunacağını savunuyor. Yasanın, insanların mahremiyetini ve temel haklarını korumaya yönelik önemli bir adım olduğu belirtiliyor. Yapay zekanın önyargılı ve ayrımcı uygulamalarını engelleyerek daha adil ve kapsayıcı bir toplumun inşa edilmesi hedefleniyor.
Dünyaya öncülük eden düzenleme
Avrupa Parlamentosu İç Piyasa Komitesi sözcüsü Brando Benifei, bu tarihi gelişmeyi “Nihayet yapay zekayı düzenleyen, riskleri azaltan, fırsatlar yaratan, ayrımcılıkla mücadele eden ve şeffaflığı sağlayan dünyanın ilk bağlayıcı yasasına sahibiz” sözleriyle yorumladı. Benifei, kuralların yürürlüğe girmesinden önce şirketlere yardımcı olmak için bir Yapay Zeka Ofisi’nin kurulacağını da belirtti.
Devin: Yazılım mühendisliğinde devrim mi yoksa evrim mi?
Avrupa Birliği Yapay Zeka Yasası, yapay zekanın etik ve sorumlu bir şekilde geliştirilmesi, kullanılması için önemli bir adım teşkil ediyor. Yasa yapay zeka için bazı potansiyel riskleri ve zorlukları kabul ediyor. Fakat AB, bu düzenlemenin uzun vadede insan haklarını ve temel özgürlükleri korumaya yardımcı olacağı konusunda güveniyorlar. Bunların daha güvenli ve etik bir yapay zeka ekosisteminin gelişmesine katkıda bulunması bekleniyor.
Öne çıkan kaynak görseli: Christian Lue / Unsplash
