Avrupa Birliği, tüketicileri ve özellikle çocukları çevrim içi harcama tuzakları ile manipülatif tasarımlardan korumayan büyük teknoloji şirketlerine para cezası vermesini sağlayacak yeni yetkiler hazırlıyor.
Financial Times’a göre Avrupa Komisyonu, Dijital Adalet Yasası’nı 2026’nın sonlarında sunmayı planlıyor. Düzenleme; karanlık tasarım kalıpları, bağımlılık yaratan özellikler, abonelik tuzakları ve tüketicilerin zayıf noktalarını ticari amaçlarla kullanan kişiselleştirme uygulamalarını hedefleyecek.
Hazırlıklar, Komisyonun 10 Temmuz’da Meta hakkında açıkladığı ön bulguların ardından gündeme geldi. Komisyon, Instagram ve Facebook’un “bağımlılık yaratan” tasarımları nedeniyle Dijital Hizmetler Yasası’nı ihlal etmiş olabileceğini belirtti.
İnceleme; sonsuz kaydırma, otomatik oynatma, anlık bildirimler ve yüksek düzeyde kişiselleştirilmiş öneri sistemlerine odaklandı. Komisyona göre bu özellikler, kullanıcıları zorlayıcı kullanıma yönlendiriyor ve davranışların otomatikleşmesine neden oluyor.
Komisyon, Meta’dan otomatik oynatma ile sonsuz kaydırmayı varsayılan olarak kapatmasını, etkili ekran süresi molaları sunmasını ve öneri algoritmasının etkileşim odaklı yapısını azaltmasını istedi.
Ön bulguların kesinleşmesi halinde Meta, yıllık küresel cirosunun %6’sına kadar para cezasıyla karşılaşabilir. Şirket, kanıtları inceleyerek resmi yanıt sunabilecek.
Avrupa Parlamentosu ayrıca 9 Temmuz’da Chat Control 1.0 düzenlemesini yeniden yürürlüğe koymak için oy kullandı. Geçici düzenleme, platformların şifrelenmemiş özel mesajları çocuklara yönelik cinsel istismar içerikleri için gönüllü olarak Nisan 2028’e kadar taramasına izin veriyor.
Eleştirmenler, teklifin mart ayında 2 kez reddedilmesine rağmen “acil prosedür” kullanılarak yeniden oylamaya taşındığını belirtti. İkinci okumada düzenlemenin engellenmesi için basit çoğunluk yerine 361 oy gerekti.
Telegram’ın kurucu ortağı Pavel Durov, kararı eleştirerek AB’yi “muz cumhuriyeti” olarak nitelendirdi ve milyonlarca konuşmanın mahkeme kararı olmadan izlenmesine izin verildiğini savundu. Durov, Telegram’ın düzenlemeye rağmen özel mesajları taramayacağını söyledi.
Gizlilik savunucuları, WhatsApp ve Signal gibi uçtan uca şifreleme kullanan hizmetlerin düzenlemenin kapsamı dışında tutulduğunu belirtti.
AB Genel Mahkemesi 8 Temmuz’da Apple’ın Dijital Piyasalar Yasası kapsamında eşik bekçisi olarak belirlenmesine karşı yaptığı itirazı reddetti. Avrupa’nın en yüksek mahkemesi ise 2 Temmuz’da Alphabet’e Android nedeniyle verilen 4,1 milyar avroluk rekabet cezasını onayladı.
Dijital Adalet Yasası’nın kabul edilmesi halinde teknoloji şirketlerine yönelik mevcut düzenlemelere, tüketici zararları ve çevrim içi çocuk güvenliğine odaklanan yeni bir yaptırım katmanı eklenecek.
