Üretken yapay zeka (Generative AI), artık sadece teknoloji meraklılarının oynadığı bir “oyuncak” olmaktan çıkıp, günlük hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldi. ChatGPT, Gemini ve Grok gibi araçlar milyonlarca insanın iş, eğitim ve kişisel yaşamına entegre olmuş durumda. Peki, Avrupa bu dönüşümün neresinde?
Eurostat’ın 2025 verilerine dayanan yeni bir rapor, Avrupa genelinde yapay zeka kullanımının ülkeden ülkeye ne kadar büyük farklılıklar gösterdiğini ortaya koyuyor. Avrupa Birliği’nde (AB) 16-74 yaş arası kişilerin yaklaşık üçte biri (%33) yapay zeka araçlarını en az bir kez kullanırken, kıta genelindeki uçurum dikkat çekici.
Türkiye ve Romanya listenin sonunda
Rapora göre, incelenen 33 Avrupa ülkesi arasında yapay zeka kullanım oranları %17 ile %56 arasında değişiyor. Listede en düşük kullanım oranına sahip ülke ne yazık ki %17 ile Türkiye oldu. Türkiye’yi %18 ile Romanya takip ediyor.
Buna karşılık listenin zirvesinde İskandinav rüzgarı esiyor. Norveç, %56’lık kullanım oranıyla Avrupa’nın yapay zeka lideri konumunda. AB sınırları içinde ise %48 ile Danimarka başı çekiyor.
Zirvedeki diğer ülkeler ve büyük ekonomiler
Yapay zeka kullanımının %40 barajını aştığı, yani neredeyse her iki kişiden birinin bu teknolojiyi kullandığı 13 ülke bulunuyor. İsviçre ve Estonya (%47), Malta ve Finlandiya (%46), Hollanda (%45) ve İsveç (%42) bu grupta yer alıyor.
AB’nin dev ekonomilerinde ise tablo karışık:
- İtalya (%20) ve Almanya (%32): Şaşırtıcı bir şekilde AB ortalamasının (%33) altında kalıyorlar.
- İspanya (%38) ve Fransa (%37): Ortalamanın biraz üzerinde performans gösteriyorlar.
Neden bu kadar büyük bir fark var?
Bu uçurumun sebebini KU Leuven Üniversitesi araştırmacısı Colin van Noordt, “dijital okuryazarlık” ile açıklıyor. Danimarka ve İsviçre gibi ülkeler zaten dijitalleşmede çok ilerideler. Bu ülkelerdeki insanlar teknolojiye daha yatkın ve interneti daha etkin kullanıyorlar.
Noordt’a göre asıl mesele sadece erişim değil, “Yapay Zeka Okuryazarlığı”. Düşük kullanım oranına sahip ülkelerdeki insanlar, genellikle yapay zekanın varlığından haberdar değiller ya da bu araçların günlük hayatlarında veya işlerinde onlara nasıl yardımcı olabileceğini bilmiyorlar.
İş için değil, kişisel kullanım için tercih ediliyor
Veriler, yapay zekanın henüz iş dünyasını tamamen ele geçirmediğini gösteriyor. AB genelinde insanların %25’i yapay zekayı kişisel nedenlerle kullanırken, sadece %15’i iş için kullanıyor.
Örneğin Hollanda’da kişisel ve iş amaçlı kullanım neredeyse eşitken (%28’e %27), Yunanistan’da kişisel kullanım (%41), iş kullanımının (%16) çok önünde. Eğitimde kullanım ise hala çok düşük seviyelerde; AB ortalaması %9 iken, Macaristan’da bu oran %1’e kadar düşüyor.
