Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, binaların çevresel etkilerini azaltmak ve su tasarrufunu artırmak amacıyla Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nde kapsamlı değişikliklere gitti. Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni düzenleme, kamu ve özel binalarda yağmur suyu toplama sistemlerinden elektrikli araç şarj ünitelerine kadar birçok alanda yeni standartlar getiriyor.
Bakan Murat Kurum, yapılan değişikliğin Türkiye’nin 2053 Net Sıfır Emisyon ve Yeşil Dönüşüm hedeflerine doğrudan katkı sağlayacağını belirtti.
“Vatandaşımızın hayatını daha da kolaylaştıracak, daha yeşil bir çevre hedefiyle yeni, güçlü bir adım attık. Resmi Gazete’de yayımlanan ‘Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’miz geri dönüşümü, kamu binalarında çevre dostu tasarrufu esas alacak.”
Yağmur suyu ve gri su sistemleri zorunlu hale geliyor
Yönetmeliğin en dikkat çeken maddelerinden biri su tasarrufuyla ilgili. 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren inşa edilecek belirli büyüklükteki binalarda yağmur suyu ve gri su toplama sistemlerinin kurulumu zorunlu olacak.
Bu sistemlerin zorunlu tutulacağı yapılar şunlar:
- Depo hacmi 7 metreküpün üzerinde ve parsel alanı 2 bin metrekareden büyük yapılar.
- Çatı iz düşüm alanı 1000 metrekareden büyük özel yapılar ve kamu binaları.
- Yatak sayısı 200’den fazla olan konaklama tesisleri (gri su için).
- 10 bin metrekareden büyük AVM’ler ve 30 bin metrekareden büyük kamu binaları (gri su için).
Toplanan yağmur suları bahçe sulaması ve tuvalet rezervuarlarında kullanılırken; duş ve lavabolardan gelen “gri su” arıtılarak rezervuarlarda değerlendirilecek. Bakanlık, bu sistemler sayesinde 1,5 yıl içinde Mogan Gölü hacmi kadar su tasarrufu sağlamayı hedefliyor.
Kamu binalarında “Yeşil Sertifika” dönemi
Yeni düzenlemeyle birlikte, 2026 sonrası yapılacak ve 10 bin metrekarenin üzerinde olan kamu binalarının “YeS-TR” (Yeşil Sertifika) alması şart koşulacak. Bu adımın yıllık yaklaşık 600 milyon kilovatsaat enerji kazanımı sağlaması bekleniyor. Bu miktar, Keban Barajı’nın bir aylık üretimine eşdeğer bir tasarruf anlamına geliyor. Ayrıca çevre dostu malzemelerin kullanımıyla sera gazı salınımının azaltılması hedefleniyor.
Elektrikli araç şarj üniteleri için ruhsat kolaylığı
Elektrikli araç sahiplerini sevindirecek bir diğer değişiklik ise şarj istasyonlarının kurulumunda yapıldı. Site ve apartman otoparklarına kurulacak şarj üniteleri için gerekli olan elektrik tesisatı işlemleri artık ruhsata tabi olmayacak.
Ancak güvenlikten ödün verilmemesi adına, hattın çekilmesi için yangın yönetmeliğine uygun projelerin hazırlanması ve fenni mesuliyet taahhütnamesinin idareye sunulması gerekecek. Bu sayede kurulum süreçleri bürokratik açıdan sadeleştirilmiş olacak.
Engelsiz parklar ve bina güvenliği
Yönetmelik, sosyal yaşam alanlarında da kapsayıcılığı artırıyor. 2 bin 500 metrekare ve üzerindeki parkların en az yüzde 4’ünün engelli çocukların kullanımına uygun tasarlanması zorunlu hale getirildi. Bu alanlarda engelli ve engelsiz çocukların bir arada oynayabileceği ekipmanlar kullanılacak.
Bina güvenliği açısından ise umumi binalar, siteler ve apartmanlardaki kat arası boşluklara güvenlik ağı kurulması şartı getirildi. TSE standartlarına uygun güvenlik ağı bulunmayan binalara yapı kullanma izin belgesi verilmeyecek.
Binaların yaşam döngüsü dijitalleşiyor
İnşaat sektöründeki teknolojik dönüşümü desteklemek amacıyla, binaların yaşam döngüsü boyunca çevresel etkilerinin hesaplanacağı bir altyapı oluşturuluyor. 1 Ocak 2027’den itibaren zorunlu olacak “Bina Yaşam Döngüsü Analizi” için veri tabanı hazırlıkları başladı.
Ayrıca ruhsat süreçlerinin dijital ortamda, üç boyutlu modellerle yönetilmesini sağlayan Yapı Bilgi Modellemesi (BIM) sistemine geçiş için adımlar atılıyor.
