Chrome, bazı cihazlara Gemini Nano modelini kullanıcıya sormadan indiriyor

Google Chrome’un son sürümlerinde, tarayıcının belirli donanım kriterlerini karşılayan cihazlara yaklaşık 4 GB boyutunda bir yapay zekâ modeli indirdiği ortaya çıktı. “Gemini Nano” olarak adlandırılan bu model, kullanıcıya herhangi bir açık onay sorulmadan arka planda sisteme yazılıyor. Dosya, kullanıcı profil klasörü altında “OptGuideOnDeviceModel” dizinine yerleşiyor ve silinse bile tekrar indirilebiliyor.

Modelin indirilmesi, Chrome’daki bazı yapay zekâ özelliklerinin aktif olmasıyla tetikleniyor. Bu özellikler varsayılan olarak açık geldiği için birçok kullanıcı sürecin farkına varmıyor. İndirilen model, tarayıcı içinde metin yazma önerileri, sayfa özetleme ve bazı güvenlik kontrolleri gibi işlevlerde kullanılıyor. Ancak Chrome’daki en görünür “AI Mode” gibi özellikler bu yerel modeli değil, doğrudan Google’ın bulut servislerini kullanıyor.

Kullanıcı kontrolü sınırlı, silme işlemi kalıcı değil

Kullanıcılar ilgili klasörü manuel olarak silse bile Chrome, uygun koşullar oluştuğunda modeli yeniden indiriyor. Kalıcı olarak engellemek için tarayıcı ayarlarının dışında, geliştirici bayrakları (chrome://flags) üzerinden belirli özelliklerin kapatılması gerekiyor. Bu da ortalama kullanıcı için erişimi zor bir kontrol mekanizması anlamına geliyor.

Dosyanın sistemde nasıl oluştuğu yapılan analizlerle net biçimde izlenebiliyor. macOS tarafında sistem logları, modelin hiçbir kullanıcı etkileşimi olmadan birkaç dakika içinde indirildiğini ve yerleştirildiğini gösteriyor. Aynı süreçte Chrome’un cihaz donanımını analiz ederek bu indirme kararını verdiği de doğrulanmış durumda.

Asıl tartışma izin, şeffaflık ve ölçek

Tek bir cihazda 4 GB’lık bir dosya sınırlı bir etki gibi görünse de, Chrome’un milyarlarca kullanıcıya sahip olduğu düşünüldüğünde tablo değişiyor. Bu modelin geniş ölçekte dağıtılması, hem veri kullanımı hem de enerji tüketimi açısından ciddi bir yük oluşturuyor. Üstelik kullanıcıların büyük bölümü bu dosyanın varlığından habersiz.

Tartışmanın merkezinde teknik detaydan çok yöntem yer alıyor. Kullanıcıdan açık izin alınmadan yapılan bu tür indirmeler, özellikle Avrupa’daki ePrivacy ve GDPR düzenlemeleri açısından sorgulanıyor. Aynı zamanda “cihaz kimin kontrolünde” sorusunu yeniden gündeme getiriyor: yazılımın mı, kullanıcının mı?

Google tarafı, bu modeli yerel çalıştırılan özellikleri hızlandırmak için kullandığını belirtiyor. Ancak modelin ne zaman indirildiği, nasıl devre dışı bırakılacağı ve neden varsayılan olarak aktif geldiği konuları hâlâ net ve görünür biçimde açıklanmış değil.

Peki nasıl silebilirsiniz?

1. Chrome’un modeli tekrar indirmesini engelleme

Dosyayı silmeden önce, Chrome’un bu dosyayı tekrar indirmesini engellemeliyiz.

1. Chrome’u açın.

2. Adres çubuğuna şunu yazın ve Enter‘a basın: chrome://flags

3. Açılan sayfanın üst kısmındaki arama çubuğuna şu ifadeyi kopyalayıp yapıştırın: optimization guide on device

4. Çıkan sonucun sağındaki açılır menüden Disabled (veya Türkçe kullanıyorsanız Devre Dışı) seçeneğini işaretleyin.

5. Arama çubuğunu temizleyin ve bu kez şunu aratın: prompt api for gemini nano

6. Aynı şekilde çıkan sonucun sağındaki menüden Disabled (veya Devre Dışı) seçeneğini işaretleyin.

7. Ekranın sağ alt köşesinde beliren mavi Relaunch (Yeniden Başlat) butonuna tıklayın. Chrome kapanıp yeniden açılacaktır.

Bu işlemler, Chrome’un bu dosyayı cihazınıza tekrar indirme girişimlerini durduracaktır.

2. İndirilen 4 GB’lık modeli silme

Chrome’un otomatik indirmesini kapattıktan sonra, halihazırda indirilmiş olan dosyayı cihazımızdan silebiliriz.

1. Öncelikle Chrome’u tamamen kapatın.

   • Mac’te: Sadece çarpı tuşuna basmak yetmez, tamamen kapatmak için Cmd + Q tuşlarına basın.

   • Windows’ta: Tüm Chrome pencerelerinin kapalı olduğundan emin olun.

Mac kullanıcıları için:

1. Finder‘ı açın.

2. Üst menüden Git (Go) > Klasöre Git… (Go to Folder…) seçeneğine tıklayın.

3. Açılan kutuya şu yolu yapıştırın ve Git‘e tıklayın: ~/Library/Application Support/Google/Chrome

Windows kullanıcıları için:

1. Klavyenizdeki Windows + R tuşlarına aynı anda basın (Çalıştır penceresi açılacaktır).

2. Açılan kutuya şu yolu kopyalayıp yapıştırın ve Tamam‘a basın: %LOCALAPPDATA%\Google\Chrome\User Data

Her iki sistem için ortak silme adımı:

• Açılan klasörün içerisinde OptGuideOnDeviceModel adında bir klasör arayın.

• Bu klasörü bulduğunuzda silin. (Çöp sepetinden de boşaltabilirsiniz).

Eğer klasör silinmezse, klasöre sağ tıklayıp Özellikler’i seçin. En alttaki “Salt Okunur” seçeneğindeki tiki kaldırın, “Uygula” ve “Tamam” dedikten sonra klasörü tekrar silmeyi deneyin.

Ufak bir uyarı: Chrome çok büyük güncellemeler aldığında bazen bu chrome://flags ayarlarını sıfırlayabilir. İlerleyen aylarda veya depolama alanınızda ani bir azalma fark ederseniz, bu ayarları tekrar kontrol edebilirsiniz.