Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta yaşanan üzücü okul saldırılarının ardından dijital şiddet tartışmaları yeniden alevlenirken, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) internet erişimi konusunda köklü ve tartışılacak adımlar atmaya hazırlanıyor.
Basına yansıyan haberlere göre BTK’nın masasında, VPN servislerine yönelik katı bir “lisans zorunluluğu” bulunuyor. Bu iddialar, kullanıcılar arasında “VPN’ler tamamen yasaklanacak mı?” endişesini tetikleyerek küresel VPN şirketlerinde olağanüstü bir hareketliliğe neden oldu.
“Onaylı VPN” dönemi ve ProtonVPN’den gelen sert tepki
BTK’nın hazırladığı belirtilen düzenlemenin temel amacının, çocukların erişime kapalı zararlı içeriklere dolaylı yollardan ulaşmasını engellemek olduğu ifade ediliyor. Ancak bu lisanslama sürecinin, VPN şirketlerinden “kullanıcı verilerini (log) tutmaları ve istendiğinde yetkililerle paylaşmaları” şartını koşacağı yönündeki güçlü iddialar piyasayı hareketlendirdi. Olası bir yasak dalgası veya veri gizliliği ihlali öncesinde önlemini almak isteyen kullanıcılar, güvenilir VPN servislerine akın etti.
Türkiye’de halihazırda en çok tercih edilen servislerden biri olan ProtonVPN kayıtlarının iddiaların ardından Türkiye kaynaklı yeni üyeliklerin tam iki katına çıktığını görüldü. Zaten yüksek olan kullanıcı tabanı göz önüne alındığında bu artış devasa bir boyuta işaret ediyor. Şirketten gelen açıklama ise lisans ve veri paylaşımı iddialarına karşı oldukça net bir duruş sergiliyor:
“Raporlar, Türkiye’nin yakında ülkede yalnızca ‘yetkilendirilmiş’ VPN’lere izin verebileceğini gösteriyor. Yani kullanım kayıtlarını tutan ve bunları Türk yetkililere teslim eden türden VPN’ler… Bu bizim asla yapmayacağımız bir şey. Şu anda bölgeden gelen kayıtlarda normal oranımızın iki katı üzerinde bir artış gözlemliyoruz.”
18 yaş altına zorunlu “Çocuk Hattı” uygulaması yolda
VPN’lerin lisanslanması ve denetim altına alınması planlarının yanı sıra, GSM aboneliklerinde de yapısal bir değişikliğe gidiliyor. Yeni düzenlemeyle birlikte 18 yaş altındaki bireylerin kullandığı tüm telefon hatlarının “çocuk hattı” olarak tanımlanması öngörülüyor. Bu sayede GSM operatörleri üzerinden ebeveyn denetiminin artırılması ve çocukların dijital içeriklere erişiminin çok daha sıkı bir filtrelemeden geçirilmesi hedefleniyor.
Kullanıcı verilerini yetkililerle paylaşmayı reddeden küresel VPN şirketlerinin “lisanssız” sayılarak tamamen engellenip engellenmeyeceği önümüzdeki günlerde netlik kazanacak. Ancak ProtonVPN örneğinde de görüldüğü gibi, lisanslı ve “izlenebilir” bir internet fikri, kullanıcıları dijital mahremiyetlerini korumak için çoktan alternatif yollar aramaya itmiş durumda.
