Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, Mayıs 2024’te dördüncü kez göreve geldikten sonra “Diella” adını verdiği yapay zekâ destekli bir bakan atadığını duyurdu. Rama, Diella’nın kamu ihalelerinden sorumlu olacağını söyledi.
Sembolik atama ve anayasal sınırlar
Arnavutluk Anayasası bakanların 18 yaşından büyük ve akli dengesi yerinde Arnavutluk vatandaşı olmasını şart koşuyor. Bu nedenle Diella’nın ataması hukuken sembolik. Rama, asıl amacın kamu ihalelerinde yolsuzluğu tamamen ortadan kaldırmak ve süreci hızlı, verimli ve şeffaf hâle getirmek olduğunu belirtti.
E-Arnavutluk geçmişi
Diella, bakanlığa atanmadan önce E-Arnavutluk platformunda sanal asistan olarak görev yaptı ve bir milyondan fazla başvuruyu destekledi. Rama, bu sistemi kamu ihalelerinde kullanılan ilk tam AI modeli olarak tanımlıyor ve Arnavutluk’un bu alanda “sıçrama” yapacağını söylüyor.
Muhalefetin ve uzmanların tepkisi
Demokratik Parti bu girişimi “gülünç” ve “anayasaya aykırı” buldu. Balkans Capital’in kurucusu Aneida Bajraktari Bicja ise Rama’nın reformları teatral unsurlarla karıştırdığını, ancak Diella’nın şeffaflığı ve güveni artıran gerçek bir sisteme dönüşmesi hâlinde yapıcı olabileceğini söyledi.
Yolsuzlukla mücadele ve AB süreci
King’s College London’dan Dr. Andi Hoxhaj, yapay zekânın doğru programlandığında şirketlerin kriterleri karşılayıp karşılamadığının net görülebileceğini belirtti. Hoxhaj, AB’nin 2027’ye kadar müzakereleri tamamlama hedefinin Arnavutluk’a yolsuzlukla mücadelede güçlü bir teşvik sağladığını vurguladı.
Edi Rama, bu adımın tanıtım unsuru taşıdığını kabul ediyor ancak yapay zekânın diğer bakanlık ve kurumlarda da yeni çalışma yöntemlerini teşvik edeceğini umuyor. Bu açıklama, hükümetin yapay zekâyı kamu hizmetlerinde daha etkin kullanma kararlılığını gösteriyor.
Arnavutluk’un “AI bakanı” ataması, yolsuzlukla mücadele ve kamu hizmetlerinde şeffaflık vizyonunun bir göstergesi olarak sunuluyor. Bu adımın AB üyelik sürecine olumlu katkı sağlaması bekleniyor. Ancak muhalefetin eleştirileri ve uygulamanın gerçekçiliği konusundaki soru işaretleri devam ediyor.
