Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü (KRDAE), bugün düzenlediği basın toplantısıyla “Marmara Bölgesi Pilot Deprem Erken Uyarı Sistemi” çalışmalarındaki son durumu paylaştı. Teknoloji basınının ve ulusal kanalların katıldığı toplantının ana gündemi, uzun yıllardır süren bilimsel çalışmaların son kullanıcıyla buluşacak meyvesi olan yeni mobil uygulama ve sistemin teknik kapasitesiydi.
1998 yılından bu yana erken uyarı sistemleri üzerine çalışan KRDAE, geliştirdiği algoritmaları laboratuvar ortamından çıkarıp vatandaşın cebine girecek somut bir ürüne dönüştürmüş durumda.
İstanbul için gerçekçi süre: 8-9 saniye
Kandilli’nin “Yeni Nesil” olarak adlandırdığı sistem, teknik olarak oldukça yüksek bir hıza sahip. Modernize edilen istasyon ağı sayesinde, depremin ilk sinyali 4 istasyonda algılandıktan sonra, sadece 1 saniye içinde depremin konumu ve büyüklüğü otomatik olarak hesaplanabiliyor.
Ancak fizik kuralları gereği, fay hattına çok yakın bölgelerde bir “Kör Alan” (Blind Zone) oluşuyor ve bu bölgelerde uyarı üretmek mümkün olmuyor. Uzmanların paylaştığı verilere göre; Marmara Denizi içinde gerçekleşecek olası bir depremde, İstanbul geneli için sistemin sağlayabileceği gerçekçi uyarı süresi 8 ila 9 saniye civarında.
Kulağa kısa gelse de bu süre; metroların otomatik durdurulması, sanayi elektriğinin kesilmesi, hassas hastane cihazlarının güvenli moda geçmesi ve vatandaşların “Çök-Kapan-Tutun” pozisyonu alması için hayati önem taşıyor.
Mobil uygulama yakında hazır olacak
Projenin son kullanıcı ayağı olan Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi Deprem Erken Uyarı Uygulaması da toplantıda tanıtıldı. Ancak uygulama şu an için genel kullanıma açık değil. iOS platformunda TestFlight üzerinden yaklaşık 2.000 kişilik kapalı bir kullanıcı grubu tarafından test edilen uygulamanın Android sürümü ise geliştirme aşamasında.
Uygulama, telefonlar sessiz modda olsa dahi çalışabilen “Kritik Bildirimler” özelliğine sahip. Algoritma, yıkıcı S-dalgalarının kullanıcının bulunduğu konuma varış süresini hesaplayarak kişiye özel bir geri sayım sunuyor.
Uygulamanın arkasındaki algoritmik altyapının güvenilirliği, geçmişteki büyük depremlerin verileriyle de test edildi. Kandilli verilerine göre Kurumun kullandığı modeller, 2011 Van ve 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinde sahadaki yıkım tablosuyla büyük ölçüde örtüşen hasar tahminleri üreterek bilimsel rüştünü ispatladı.
Kandilli Rasathanesi, sistemin uyarı süresini daha da artırmak için Marmara Denizi tabanına gerçek zamanlı izleme sensörleri yerleştirmeyi ve istasyon ağını genişletmeyi planlıyor. Test süreçleri tamamlandığında uygulamanın tüm kullanıcıların erişimine açılması bekleniyor.
