Ayrıntılı Tor kılavuzu ile üç soruya yanıt veriyoruz: Tor nedir, nasıl kurulur ve kullanılır?
İşte Tor hakkında bilmeniz gereken her şey…
Tor (The Onion Router) nedir, nasıl bağlantı kurar?
Tor, Soğan Yönlendirici anlamına gelen “The Onion Router” kelimlerinin kısaltılmış halidir. Doksanlı yılların ortalarında geliştirilen bu teknoloji, ABD Donanması’nın hassas istihbarat bilgilerini güvenli bir şekilde iletmenin yolunu araması ile birlikte ortaya çıkmıştır. İnternet trafiğini, oluşturduğu gizlilik katmanlarıyla koruyabilen bu teknoloji, ABD Donanma Araştırma Laboratuvar’ında çalışan bir matematikçi ve iki bilgisayar bilimcisinin çalışmaları ile geliştirilmiştir.
Tor’un Soğan Yönlendirici olarak isimlendirilmesinin sebebi, soğan gibi katmanlı bir yapıda olmasından kaynaklanmaktadır. Zira Tor kullanıcılarının verileri, bir dizi düğümden (node) geçirilerek katman katman şifrelenir.
Bugün, dünyanın dört bir yanındaki binlerce gönüllü, internet trafiğindeki gizliliği sağlamak için birer “düğüm” olarak Tor ağında yer alır. Tor web tarayıcısı (Tor Browser) ile internete bağlanmak isteyen kullanıcıların bilgileri daha ilk katmanda arındırılır. Daha sonra bu düğüm ve rölelerden geçerek katman katman şifrelenir.
Tor ağına girdikten sonra, birinin sizin internet trafiğinizi izlemesi neredeyse imkansız bir hale gelir. Girdiğiniz web siteleri de dünyanın hangi bölgesinden geldiğinizi kesin olarak saptayamaz. Tor, bu özellikleri ile size çok daha fazla gizlilik ve koruma sağlar.
Tor nasıl kurulur, nasıl kullanılır?
Tor’u kullanabilmek için bilgisayarınıza kurmanız gerekmektedir. Bu işlem için normal bir web tarayıcı aracılığıyla Tor’un resmi web sitesine girmeniz ve Tor Browser’ı indirmeniz gerekmektedir. İndirme işlemi tamamlandıktan sonra, programı kurmanız gerekmektedir. Bu işlem, herhangi bir programı kurarken yaptığınız işlemlerden çok da farklı değildir.
Kurulum işlemi tamamlandıktan sonra Bağlan seçeceğine tıklayarak Tor ağına dahil olmuş olursunuz. Sistem sizin için bir dizi düğüm ve röle aradığı için bağlantı işlemi bir kaç dakika sürebilir.
Bağlantı işlemi tamamlandıktan sonra, Tor’u herhangi bir internet tarayıcı gibi kullanabilirsiniz. Bu sırada Ayarlar bölümüne de bir göz atarak sizin için en uygun ayarları tercih edebilirsiniz.
Şayet Tor ağınızın yavaş olduğunu düşünürseniz, sağ üst köşede yer alan menüden ‘Bu Site İçin Yeni Tor Devresi İste’ seçeneğine tıklayarak farklı bir Tor devresine geçiş yapabilirsiniz.
Tor kullanmanın olumsuz yanları
Tor, gönüllü olarak oluşturulan bir ağ yapısına sahip olduğundan ötürü, internet hızınız büyük ölçüde düşebilir. Bu sorun özellikle video izlerken veya video görüşmeleri yaparken, çok daha farkedilebilir bir hale gelir.
Tor bazı durumlarda daha az güvenli bir hale gelebilir. Örneğin Flash gibi tarayıcı medya eklentilerinin kullanılması, kullanıcı bilgilerinin bir kısmının ifşa olmasına yol açabilir. Aynı şekilde Tor ile dosya indirmek ve JavaScript eklentileri kullanmak, gizliliği azaltabilir. Bu sebepler, Tor’un ayarlarında bu tür eklentiler ve özellikler varsayılan olarak devre dışı gelir.
Tor, VPN ile çalışır mı?
Tor bazı durumlarda VPN ile çalışabilir fakat, çoğu zaman Tor’un VPN ile çalıştırılması tavsiye edilmez. Zira böyle bir girişim hem VPN’yi hem de Tor’u etkisiz bir hale getirebilir.
Bununla birlikte Tor ile VPN’nin aynı anda kullanılması internet hızının çok daha yavaş bir hale gelmesine yol açabilir.
