Elon Musk, SpaceX’in xAI girişimini 1,25 trilyon dolar değerleme üzerinden satın alacağını duyurdu. Sektör analistleri ve yatırımcılar, bu işlemi stratejik bir teknoloji hamlesinden ziyade finansal bir kurtarma operasyonu olarak değerlendiriyor. Şirket içi belgeler, xAI’ın aylık yaklaşık 1 milyar dolar zarar ettiğini ve rakiplerine kıyasla oldukça düşük gelir sağladığını gösteriyor.
SpaceX ve xAI arasındaki finansal uçurum
İki şirketin mali tabloları arasındaki fark dikkat çekici boyutlara ulaştı. Bloomberg verilerine göre xAI, 2025 yılının Eylül çeyreğinde 1,46 milyar dolar net zarar bildirdi. Şirket yılın ilk dokuz ayında 7,8 milyar dolar nakit tüketirken sadece 107 milyon dolar üç aylık gelir elde etti.
SpaceX ise geçen yıl yaklaşık 15-16 milyar dolar gelirden 8 milyar dolar kâr sağladı. Şirket, NASA ve Savunma Bakanlığı ile milyarlarca dolarlık sözleşmelere sahip bulunuyor. Eleştirmen Gary Marcus, SpaceX hissedarlarının bu satın alma ile xAI için değerinin çok üzerinde bir ödeme yaptığını ve bu bütçeyle Anthropic gibi daha yaygın kullanılan firmaların alınabileceğini belirtti.
Yörünge veri merkezlerinin önündeki teknik engeller
Musk, uzayın iki ile üç yıl içinde üretken yapay zeka işlemleri için en düşük maliyetli yer olacağını iddia ediyor. Sektör uzmanları ise bu vizyonun önünde ciddi teknik engeller olduğu konusunda uyarıyor. Vakum ortamında ısı sadece radyasyon yoluyla atılabildiği için soğutma sistemleri büyük bir sorun teşkil ediyor. Yapılan analizler, 1 gigavatlık atık ısıyı dağıtmak için Uluslararası Uzay İstasyonu’nun kapasitesinden 14.000 kat daha büyük radyatörlere ihtiyaç duyulacağını gösteriyor.
Ayrıca 1 milyon uydudan oluşacak bir veri merkezi ağını sürdürmek için SpaceX’in yılda 200.000 uydu fırlatması gerekiyor. Bu operasyonun gerektirdiği devasa sermayenin yanı sıra donanımların uzay radyasyonundan korunması için ağır zırhlama veya gelişmiş hata düzeltme sistemleri kullanılması zorunlu görünüyor.
Halka arz sürecindeki riskler
Birleşme haberi, SpaceX’in 2026 yılı Haziran ayında yapmayı planladığı ve 50 milyar dolar toplamayı hedeflediği halka arz hazırlıkları sırasında geldi. Analistler, xAI’ın birikmiş zararlarının ve düzenleyici risklerinin bu süreci zorlaştırabileceğini ifade ediyor. Bazı yatırımcılar, kârlı bir SpaceX yerine riskli bir yapay zeka girişimiyle birleşmiş bir yapıya yatırım yapma konusunda tereddüt yaşıyor.
Eski Tesla direktörü Swapnil Amin, xAI’ın tek başına halka arz edilmesinin bu nakit yakma oranıyla mümkün olmadığını, bu nedenle Musk’ın SpaceX’in güçlü bilançosunu kullanarak sermaye yapısını yeniden kurguladığını vurguluyor.
