Avrupa Birliği’nin tarihi Yapay Zeka Yasası (AI Act) kapsamında en kritik aşamalardan biri olan yasaklı sistemlere yönelik kurallar resmen yürürlüğe girdi.
2 Şubat 2026 itibarıyla sosyal puanlama, kamuya açık alanlarda gerçek zamanlı biyometrik gözetleme ve hassas grupları istismar eden yapay zeka uygulamaları tamamen yasaklandı. Bu kuralları ihlal eden şirketler, 35 milyon euroya veya küresel cirolarının yüzde 7’sine kadar ulaşabilen ağır para cezalarıyla karşı karşıya kalacak.
Girişimlerin büyük çoğunluğu yeni kurallara hazır değil
Avrupa genelinde yapılan güncel araştırmalar, teknoloji girişimlerinin ve küçük işletmelerin uyum sürecinde sınıfta kaldığını gösteriyor.
Şubat 2026’da yayınlanan bir ankete göre, AB ve İngiltere merkezli her 10 teknoloji firmasından 6’sı düzenlemeler nedeniyle sınır ötesi yapay zeka modellerine erişimde gecikme yaşıyor. Ayrıca geliştiricilerin yüzde 58’i, yasal gereklilikleri karşılayabilmek için ürün lansmanlarını ertelemek zorunda kaldıklarını veya özellik kısıtlamasına (downgrade) gittiklerini belirtiyor.
Yüksek riskli sistemler için rehber yayınlanamadı
Avrupa Komisyonu, yasa gereği 2 Şubat 2026 tarihine kadar yayınlaması gereken “yüksek riskli yapay zeka sınıflandırma rehberini” henüz tamamlayamadı.
İşe alım, sağlık ve kolluk kuvvetleri gibi alanlarda kullanılan sistemleri kapsayan bu rehberin eksikliği, sektörde büyük bir belirsizlik yaratıyor. Standart belirleme kuruluşları olan CEN ve CENELEC‘in de teknik standartları 2026 sonuna kadar yetiştiremeyeceği tahmin ediliyor; bu durum şirketleri “düzenleme boşluğunda” bırakıyor.
Yüksek riskli sistemlerin denetimi ertelenebilir
Şirketlerin yaşadığı uyum zorlukları ve altyapı eksiklikleri nedeniyle, “Dijital Omnibus” adı verilen yeni bir paket gündeme geldi.
Kasım 2025’te önerilen bu paket, yüksek riskli yapay zeka kurallarının yürürlüğe giriş tarihini Ağustos 2026’dan Aralık 2027’ye çekmeyi planlıyor. Ancak bu erteleme teklifi henüz yasalaşmadığı için firmalar, Ağustos ayına kadar tüm hazırlıklarını tamamlamak zorunda oldukları bir “regülasyon çıkmazı” içinde bulunuyor.
Yapay zeka okuryazarlığı zorunlu hale getirildi
Yasaklarla birlikte yürürlüğe giren bir diğer önemli madde ise organizasyonlar için getirilen yapay zeka okuryazarlığı zorunluluğu oldu. Artık yapay zeka sistemlerini kullanan tüm kurumlar, personellerine bu teknolojilerin riskleri ve etik kullanımı konusunda eğitim vermekle yükümlü.
Öte yandan, yasanın girişimlere vaat ettiği “düzenleyici kum havuzları” (sandboxes) konusunda da ilerleme yavaş seyrediyor; Mayıs 2025 itibarıyla 27 üye ülke arasında sadece İspanya’da operasyonel bir test ortamı kurulabildi.
