Yapay zeka sistemleri hakkında konuşurken kullandığımız masum kelimeler aslında bizi büyük bir yanılgıya sürüklüyor olabilir.
Iowa Eyalet Üniversitesi araştırmacıları tarafından yapılan ve Teknik İletişim Dergisi’nde yayımlanan yeni bir çalışma, yapay zekayı tanımlarken kullandığımız “düşünüyor”, “biliyor” veya “anlıyor” gibi insani fiillerin, bu teknolojilerin gerçek yetenekleri hakkında tamamen yanlış beklentiler yarattığını ortaya koydu. Uzmanlar net bir şekilde uyarıyor: Yapay zekanın duyguları veya niyetleri yoktur, o sadece veri desenlerini analiz eden devasa bir hesaplama aracıdır.
Medya sandığımız kadar abartmıyor: En çok kullanılan kelime “ihtiyaç”
20 milyar kelimelik devasa bir haber arşivi (NOW korpusu) üzerinde yapılan analizler, oldukça şaşırtıcı bir gerçeği gün yüzüne çıkardı. Haber yazarları aslında yapay zekayı insanlaştırma konusunda korkulduğu kadar hevesli değil.
Analizlere göre yapay zeka ile en çok yan yana gelen fiil 661 kullanımla “ihtiyaç” kelimesi olurken, “ChatGPT biliyor” ifadesi koskoca arşivde sadece 32 kez kullanıldı. Araştırmacılar bu kontrollü durumu, Associated Press gibi köklü haber kurumlarının yapay zekaya insani özellikler atfedilmesini engelleyen katı editoryal standartlarına bağlıyor.
“Anlamak” kelimesi makinelere sahte bir bilinç yüklüyor
“Yapay zeka devasa veriye ihtiyaç duyar” gibi ifadeler sadece teknik bir zorunluluğu belirtse de, işin içine “yapay zekanın dünyayı anlaması gerekiyor” gibi cümleler girdiğinde tehlike çanları çalmaya başlıyor.
Araştırmacılar, makinelere atfedilen bu insanlaştırma eğiliminin bir yelpaze olduğunu ve “anlamak” gibi kelimelerin yapay zekaya bilinç, etik ve insan aklı gibi asla sahip olmadığı nitelikler yüklediğini belirtiyor.
Medyada ve günlük dilde yapılan yanlış kelime seçimleri, toplumun bu yeni teknolojileri algılama biçimini doğrudan şekillendiriyor. Yapay zeka hayatımıza daha fazla entegre oldukça, onu anlatmak için seçeceğimiz kelimelerin makinelerin doğasını yansıtacak kadar net ve bilimsel gerçekliğe uygun olması artık kritik bir zorunluluk haline geliyor.
