Çin, 2017 yılında devlet konseyinin uzun vadeli yapay zeka stratejisinin ilk taslağını yayımlayarak 2030 yılına kadar “dünya lideri” seviyesinde bir yapay zeka sanayi rekabetçiliği geliştirmeyi hedefledi. Bugün, Çin’in yapay zeka alanındaki ilerlemeleri dikkat çekiyor ve ABD’nin bu alandaki gelişiminde geride kaldığı değerlendiriliyor.
Stanford Üniversitesi İnsan Merkezli Yapay Zeka Enstitüsü, 2026 yılına ait raporunda, Çin’in yapay zeka araştırma yayınlarında ve alıntılarında dünya lideri olduğunu, ayrıca endüstriyel yapay zeka entegreli robotları ABD’den neredeyse dokuz kat daha hızlı dağıttığını bildirdi. Rapor, ABD’nin yapay zeka alanındaki liderliğinin azaldığını ortaya koyuyor.
Yapılan araştırmalara göre, 2024 yılında dünya genelinde verilen yapay zeka patentlerinin %74’ü Çin, %12’si ABD ve %3’ü Avrupa Birliği’ne aitti. ABD’nin yapay zeka patentleri, az sayıda büyük özel firmalar arasında yoğunlaşma göstermektedir. Özgün bir çalışmaya göre, ABD’nin yapay zeka patentleri sınırlı bir sayıda kaldı.
Rapor, ABD yapay zeka modellerinin teknik olarak bir avantajının olduğunu ancak bu avantajın 2025 yılı itibarıyla önemli ölçüde azaldığını belirtiyor. Raporda, “ABD ve Çin modelleri, 2025’in başından beri performans sıralamalarında defalarca yer değiştirdi” denildi. Şubat 2025’te Çin’in DeepSeek-R1 modeli, ABD’nin en iyi modeliyle eşdeğer hale geldi. Mart 2026 itibarıyla ise ABD’nin en iyi modeli, %2.7’lik bir farkla önde yer aldı ve bu yıl içinde performans farkları tek haneli rakamlar arasında dalgalandı.
Yatırım konusunda ise ABD’nin özel sektörünün geçen yıl yapay zekaya harcadığı miktar 258.9 milyar dolar olurken, Çin’in bu alandaki yatırımları 12.4 milyar dolar olarak kaydedildi. Stanford’un raporu, yıllardır ABD’nin yapay zeka alanında model boyutu, performans, araştırmalar ve alıntılar bakımından diğer tüm bölgeleri geride bıraktığını ancak Çin’in ABD’ye karşı önemli bir denge unsuru olarak ortaya çıktığını belirtiyor.
Rapor, Çin’in ABD’deki önceki avantajı büyük ölçüde silme noktasına geldiğini vurguladı.
