AK Parti milletvekilleri tarafından hazırlanan ve sosyal medya ile dijital oyun platformlarını kapsayan kanun teklifinde sona yaklaşıldı. Taslak, yaş sınırları, temsilci bulundurma zorunluluğu ve erişim yaptırımları gibi başlıklarda önemli değişiklikler öngörüyor.
Türkiye Oyun Geliştiricileri Derneği (TOGED), BTK ve ilgili bakanlık yetkilileriyle yapılan görüşmelerin ardından yayımladığı açıklamada, düzenlemenin ani platform kapatmalarını engelleyeceğini savundu. Ancak sektör paydaşları, derneğin önceki krizlerdeki tutumunu hatırlatarak bu açıklamaların yeterince şeffaf ve kapsayıcı olmadığı görüşünde.
Yerel derecelendirme modeli pratikte nasıl işleyecek?
Taslakta yer alan ve BTK kriterlerine göre yapılması planlanan yaş derecelendirme sistemi, dijital oyun pazarının ölçeği nedeniyle tartışma yaratıyor. 2025 yılı boyunca yalnızca Steam’de 20.013 oyunun yayımlanmış olması, günde ortalama 54 yeni oyunun piyasaya çıktığını gösteriyor.
Bu hacimdeki içeriğin her birinin yerel bir yapı tarafından manuel olarak incelenmesi ve derecelendirilmesi; zaman, insan kaynağı ve maliyet açısından uygulanabilir bulunmuyor. Sektör temsilcileri, bu modelin teknik gerçeklerle uyumlu olmadığını vurguluyor.
Kademeli yaptırım mı, fiili erişim engeli mi?
TOGED’in açıklamasına göre yeni düzenleme, oyunların 5651 sayılı Kanun kapsamında doğrudan erişime kapatılması yerine kademeli bir yaptırım süreci öngörüyor. Bu süreçte platformlara önce uyarı ve idari para cezası uygulanacak, ardından internet bant genişliği %50 oranında daraltılacak. Sorunun devam etmesi halinde bu oran %90’a kadar çıkabilecek.
Ancak sektör profesyonelleri, %90 bant daraltmasının pratikte platformlara erişimi kullanılmaz hâle getirdiğini ve fiili bir erişim engeliyle aynı sonucu doğurduğunu ifade ediyor.
Muhatap bulamıyoruz argümanına sektörden tepki yağıyor
Taslağın en çok tartışılan maddelerinden biri, Türkiye’de temsilci bulundurma zorunluluğu. Bu düzenleme, kamu kurumlarının hukuki ve idari süreçlerde muhatap bulabilmesi gerekçesine dayandırılıyor. TOGED, temsilci atanmasının platformlar için ciddi bir mali yük oluşturmayacağını savunuyor.
Buna karşın sektör paydaşları, Steam ve Epic Games gibi küresel platformların zaten merkezi ve kayıt altına alınmış destek mekanizmalarına sahip olduğunu belirtiyor. Bu nedenle “muhatap bulamıyoruz” argümanı, platformların işleyişine dair dijital okuryazarlık eksikliği olarak değerlendiriliyor.
Taslakta öne çıkan başlıklar
Mevcut taslakta kamuoyuna yansıyan ana düzenleme başlıkları şöyle özetleniyor:
- 15 yaşından küçük çocukların sosyal medya hesabı açması yasaklanıyor.
- Oyunlara yönelik doğrudan kapatma yerine aylar sürebilecek kademeli yaptırımlar öngörülüyor.
- Temsilci bulundurma şartı, fiziksel ofis veya ek vergi zorunluluğu içermeyecek şekilde kurgulanıyor.
- Yıllık 20 binden fazla oyunun çıktığı bir pazarda, her içeriğin yerel denetime tabi tutulmasının teknik olarak mümkün olmadığı ifade ediliyor.
TOGED, yerli derecelendirme sistemi ve ek vergiler gibi iddiaların mevcut taslakta yer almadığını belirterek oyuncuları ihtiyatlı olmaya çağırıyor. Buna rağmen sektör paydaşları, Steam’in dolara geçişi ve PlayStation Network’ün Türkiye’den çekilmesi gibi süreçlerde TOGED ve benzeri derneklerin sessizliğini hatırlatarak mevcut açıklamaları yetersiz buluyor.
Mevcut platformlarda zaten hangi denetimler var?
Düzenleme ile getirilmek istenen denetim mekanizmaları, aslında Steam gibi global platformlarda halihazırda gelişmiş sistemlerle sunulmaktadır:
Steam Aile Görünümü
Ebeveynler, Steam’in “Aile Görünümü” özelliğiyle çocukların yalnızca izin verilen oyunlara erişmesini sağlayabiliyor. Sistem PIN kodu ile korunuyor ve mağaza, topluluk ve sohbet özellikleri tamamen kapatılabiliyor.
Yetişkin içeriği filtreleme
Kullanıcılar, mağaza ayarları üzerinden şiddet veya yetişkin temalı içerikleri otomatik olarak filtreleyebiliyor. Bu sayede binlerce oyun manuel inceleme olmadan ayıklanabiliyor.
Global derecelendirme standartları (PEGI ve ESRB)
Avrupa’da PEGI, Kuzey Amerika’da ESRB sistemleri; yaş sınırı, şiddet, argo ve kumar gibi içerikleri standart sembollerle işaretleyerek ebeveynlere rehberlik ediyor. Bu sistemler dijital oyun pazarında uzun süredir referans kabul ediliyor.
Ortaya çıkan tablo, dijital oyun ve sosyal medya alanında bir düzenleme ihtiyacının tartışıldığını gösteriyor; ancak yöntemin ve uygulama çerçevesinin henüz netleşmediğine işaret ediyor. Küresel ölçekte faaliyet gösteren platformlara yerel ve manuel denetim modelleri uygulanmasının, çocukları koruma hedefiyle ne ölçüde örtüştüğü sektör tarafından sorgulanıyor.
Paydaşlar, teknik uygulanabilirlik ve mevcut küresel standartlarla uyum konularının daha ayrıntılı ele alınması gerektiğini vurguluyor. Bu nedenle tartışmanın, taslak metnin içeriğinin yanı sıra düzenleme sürecinin kapsamı ve işleyişi üzerinde yoğunlaşmaya devam etmesi bekleniyor.
