IBM’in 91 kübitlik süper iletken kuantum işlemcisi, karmaşık ve kaotik kuantum dinamiklerini güvenilir bir şekilde simüle ederek teorik tahminlerle birebir eşleşen sonuçlar üretti. Nature Physics dergisinde 19 Ocak 2026’da yayımlanan araştırma, hata giderme teknikleri kullanan mevcut kuantum bilgisayarların, henüz hata toleranslı sistemler tam olarak gelişmeden bile karmaşık fizik problemlerini çözmede güvenilir araçlar olabileceğini kanıtlıyor.
Hata azaltma teknikleri ile teorik tahminler yakalandı
IBM Quantum, Algorithmiq Ltd ve Trinity College Dublin araştırmacıları tarafından yürütülen çalışmada, dual-unitary devreler olarak adlandırılan özel bir sınıf kullanıldı. Bu devreler maksimum düzeyde kaotik olmalarına rağmen belirli ölçümler için kesin analitik çözümlere izin veriyor. Ekip, IBM’in *ibm_strasbourg* işlemcisi üzerinde 91 kübit boyunca 4.000’den fazla iki-kübitlik kapı (gate) çalıştırdı.
Ham deneysel veriler donanım gürültüsü nedeniyle teorik tahminlerden daha hızlı bozulma eğilimi gösterse de, tensör ağı hata giderme (TEM) yönteminin uygulanmasıyla sonuçlar teorik beklentilerle mükemmel bir uyum içine girdi.
Deney, IBM Quantum Eagle işlemcisi üzerinde 91 kübit ve 91 devre katmanı çalıştırılarak hata giderme kullanımıyla benzeri görülmemiş bir ölçeğe ve derinliğe ulaştı
Klasik hesaplama yöntemleri arasındaki hakemlik rolü
Bu gelişme kuantum işlemcilerin sadece klasik bilgisayarlardan daha hızlı işlem yapması değil, aynı zamanda klasik yöntemlerin yetersiz kaldığı durumlarda bir referans noktası olması açısından da önem taşıyor. Araştırmacılar devre parametrelerini değiştirdiklerinde iki farklı klasik simülasyon yönteminin birbiriyle çeliştiğini gördü.
Hata payı giderilmiş kuantum verileri, hangi klasik yaklaşımın daha doğru olduğunu belirleyerek bir nevi hakem rolü üstlendi.
- En büyük deneylerin tüm iş akışı üç saatten kısa sürdü.
- Saniyede 1.000’den fazla ölçüm örnekleme hızına ulaşıldı.
- Çalışma, hata gidermenin Clifford olmayan genel kuantum işlemlerinde de etkili olduğunu gösterdi.
IBM 2026 sonuna kadar kuantum avantajına ulaşmayı hedefliyor.
