Ticaret Bakanlığı, sosyal medyadaki aldatıcı reklamların ve gizli pazarlama faaliyetlerinin önüne geçmek için yeni ve kapsamlı bir düzenleme hazırlığına başladı. Üzerinde çalışılan yeni yönetmelik taslağı, özellikle influencer’lar tarafından paylaşılan reklam gönderilerine daha katı kurallar getiriyor. Artık gönderilere sadece “#reklam” veya “#işbirliği” etiketi eklemek yeterli olmayacak.
Bu yeni düzenleme, hem içerik üreticilerinin sorumluluklarını artırıyor hem de tüketicileri daha şeffaf bir reklam ortamıyla buluşturmayı hedefliyor.
Etiket zorunluluğu güncelleniyor
Mevcut düzenlemede, reklam içeren gönderilere “#işbirliği” veya “#reklam” gibi ifadelerden en az birinin eklenmesi yeterliydi. Ancak yeni taslağa göre kurallar çok daha net ve detaylı hale geliyor:
- Reklamverenin kimliği zorunlu: Artık “#Reklam”, “#Sponsor”, “#İşbirliği” gibi etiketlerin yanı sıra, reklam verenin adı, markası veya ticaret unvanının da açıkça belirtilmesi gerekecek.
- Her paylaşımda etiket: Eğer bir reklam içeriği birden fazla paylaşıma (örneğin bir dizi hikayeye) yayılıyorsa, her bir paylaşımda bu etiketleme tekrarlanacak.
- Sesli paylaşımlara özel kural: Sesli olarak yapılan paylaşımlarda (podcast, video vb.), yayının başında ve reklamın hemen öncesinde “[Reklam veren] hakkında reklam içerir” veya “[Reklam veren] ile ücretli iş birliği içerir” gibi ifadelerden birinin sözlü olarak belirtilmesi zorunlu olacak.
Yapay zeka ve “deepfake” reklamlarına düzenleme
Yeni düzenleme, teknolojinin getirdiği yeni reklam formatlarını da mercek altına alıyor:
- Dijital filtre yasağı: Reklamlarda, ürünün etkisini abartan veya yanıltıcı sonuçlar doğuran dijital filtrelerin kullanımı yasaklanacak.
- Yapay zeka karakterleri belirtilecek: Yapay zeka kullanılarak insan benzeri bir karakter (avatar) oluşturulmuşsa, bu durumun reklamda açık, anlaşılır ve ayırt edici bir şekilde belirtilmesi gerekecek.
- “Deepfake” yasağı: En dikkat çekici kurallardan biri ise, gerçek bir kişinin yapay zeka teknolojisi kullanılarak oluşturulmuş “deepfake” karakterleriyle reklam yapılmasının tamamen yasaklanacak olması.
E-ticaret kampanyalarına yeni kurallar
Bakanlık, e-ticaret platformlarının sıkça kullandığı “3 al 2 öde”, “1 alana 1 bedava” veya belirli bir sepet tutarı şartına bağlı indirim kampanyalarına da yeni kurallar getiriyor:
- Stok miktarı belirtilecek: Eğer indirime konu olan ürünün stoğu sınırlıysa, bu miktarın reklamda açık ve anlaşılır bir şekilde belirtilmesi zorunlu olacak.
- “Gerçek” indirim zorunluluğu: İndirimli fiyat, ürünün kampanya tarihinden önceki 10 gün içindeki en düşük fiyatı esas alınarak hesaplanacak. Bu, sahte indirimlerin önüne geçmeyi amaçlıyor.
- Hedefli reklamlara düzenleme: Çocuklara yönelik hedefli reklamcılık uygulamaları tamamen yasaklanacak ve genel olarak hedefli reklamcılık için tüketicilerin onayının alınması şart koşulacak.
Süreç nasıl işleyecek?
Ticaret Bakanlığı’nın yönetmelik taslağı henüz kamuoyu ile paylaşılmadı. Taslağın son halini almasının ardından önce kamuoyunun görüşüne açılacak, ardından Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girecek.
Bu yeni kurallar, sosyal medya ve e-ticaret reklamcılığında şeffaflığı ve tüketiciyi korumayı önceliklendiren yeni bir dönemin başlangıcını işaret ediyor.
