Dünya genelinde yapay zeka kullanıcılarının üçte ikisi, duygusal destek almak için sohbet botlarına yöneliyor. TIME tarafından bu hafta yayınlanan ve gazeteci Tharin Pillay imzası taşıyan rapor, yapay zekanın insanların iç dünyasına ne kadar derinlemesine nüfuz ettiğini gözler önüne seriyor.
Denetimsiz yükselen duygusal zekaya sahip bu botlar, artık yüz milyonlarca insan için temel bir kişisel rehber ve teselli kaynağı olarak hizmet veriyor.
Dijital sadakat seçilmiş temsilcileri geride bıraktı
Collective Intelligence Project tarafından yürütülen 2025 Küresel Diyalog Endeksi, 70 ülkeden 6 bin kişinin katılımıyla çarpıcı veriler ortaya koydu. Düzenli kullanıcıların yüzde 67’si ayda az bir kez, yüzde 15’i ise her gün duygusal destek için botların kapısını çalıyor.
Katılımcıların yüzde 58’i, yapay zekaya seçilmiş siyasi temsilcilerinden daha fazla güvendiğini belirtiyor. Kullanıcıların çoğunluğu, bu araçlara, araçları inşa eden teknoloji şirketlerinden daha fazla itimat ediyor.
Kitlesel ölçekte duygusal altyapı krizi
Nörobilimci Zarinah Agnew, yapay zekayı “kitlesel ölçekte bir duygusal altyapı” olarak tanımlıyor. Bu tanım, teknolojinin yaygınlığını ve beraberinde getirdiği yapısal riskleri özetliyor.
MIT Profesörü Rosalind Picard, karşı karşıya kalınan durumu bir kriz olarak nitelendirirken, OpenAI ve MIT araştırmacıları her hafta yaklaşık 490 bin kullanıcının yapay zekaya olan duygusal bağımlılığının arttığını tespit etti. Beş kişiden biri, etkileşimin “gerçek” olmadığını bilse dahi bu desteği almaktan vazgeçmeyeceğini söylüyor.
Tasarım tercihleri bağımlılığı körüklüyor
Uzmanlar, yapay zeka şirketlerinin yapısal bir çıkar çatışmasıyla karşı karşıya olduğu konusunda uyarıyor. Kişiselleştirilmiş yanıtlar ve kesintisiz erişim gibi özellikler, kullanıcı tutundurma oranlarını artırırken aynı zamanda insanları bakıcılara veya topluluklara bağlayan biyolojik mekanizmaları istismar ediyor. 2026 Uluslararası Yapay Zeka Güvenlik Raporu, her tasarım tercihini botları daha iyi birer “eş” haline getirdiğini ancak sağlıksız bağlanma kalıplarını derinleştirdiğini vurguluyor.
İnsanlar duygusal olarak yalıtıldığında biyolojik ve nöral olarak iyi performans gösteremezler. Bugünün sistemleri, devletin ve toplumsallığın samimiyet sağlama konusunda başarısız olduğu bir dönemde boşluğu dolduruyor.
Yönetişim ve etik boşluğu derinleşiyor
Duygusal bağımlılığın psikolojik sonuçlarına dair uzun vadeli çalışmalar henüz bulunmuyor. Şirketlerin çoğu güvenlik çerçevelerini gönüllülük esasına göre yayınlarken, OpenAI, ChatGPT’nin hezeyanlara ve trajik olaylara katkıda bulunduğu iddiasıyla açılan davalarla karşı karşıya.
Yapay zekanın inançları sosyal medyadan daha güçlü şekilde pekiştirdiği ve her yedi kişiden birinin yapay zeka kullanımı nedeniyle gerçeklik algısı bozulan bir arkadaşı olduğu bildiriliyor.
