Meta, yapay zeka stratejisinde radikal bir dönüşüme imza atıyor. Şirket, uzun süredir savunduğu açık kaynaklı “Llama” modellerinden vazgeçerek, “Avocado” kod adını verdiği kapalı kaynaklı ve tescilli bir modele geçiş yapıyor. Bu stratejik sapma, OpenAI ve Google gibi rakiplerle başa çıkabilmek adına atılan milyarlarca dolarlık bir kumarı temsil ediyor.
Bu dönüşüm, 2024’ün Haziran ayında Scale AI kurucusu Alexandr Wang’ın 14,3 milyar dolar gibi rekor bir bedelle işe alınması ve 2025 sermaye harcamalarının 72 milyar dolara yükseltilmesiyle hız kazandı. Peki, Mark Zuckerberg neden yıllardır savunduğu açık kaynak felsefesinden vazgeçti?
Llama 4 fiyaskosu ve değişen rüzgarlar
Zuckerberg, Ocak 2024’te Llama modellerinin sektörün en iyisi olacağını iddia etmişti. Ancak Nisan 2024’te yayınlanan Llama 4, geliştiricilerde beklenen heyecanı yaratmadı. Bu başarısızlık, Zuckerberg’in açık kaynak duruşunu sorgulamasına neden olan en büyük katalizör oldu. Temmuz ayında yaptığı bir açıklamada, “Neyi açık kaynak yapacağımıza dikkatli yaklaşmalıyız,” diyerek sinyali vermişti.
Yeni liderlik, yeni vizyon
Llama 4’ün hayal kırıklığı, şirket içinde bir deprem yarattı. 20 yıllık emektar Chris Cox yapay zeka biriminin başından alındı ve yerine dışarıdan transfer edilen “yıldızlar” getirildi:
- Alexandr Wang: Scale AI’nin 28 yaşındaki dahi CEO’su, 14,3 milyar dolarlık dev bir anlaşmayla Meta’nın yeni Baş Yapay Zeka Sorumlusu oldu. Wang, şu anda Avocado modelini geliştiren elit “TBD Laboratuvarı”nın başında.
- Nat Friedman: Eski GitHub CEO’su, Meta Süper Zeka Laboratuvarları’nın (MSL) ürün kolunu yönetmek üzere ekibe katıldı.
Bu yeni liderler, Silikon Vadisi’nin agresif ve hızlı geliştirme kültürünü Meta’ya taşıdı. “Demo yap, memo yazma” (Demo, don’t memo) mantrası, şirketin geleneksel ve bürokratik süreçlerini altüst etti.
Avocado: Kapalı kapılar ardındaki gizli silah
Llama’nın halefi olarak konumlandırılan Avocado, Meta’nın OpenAI ve Google’a cevabı olacak. Modelin bu yılın sonunda çıkması bekleniyordu ancak planlar 2026’nın ilk çeyreğine kaydırıldı. En önemlisi, Avocado’nun tescilli (kapalı kaynak) bir model olması bekleniyor. Yani dış geliştiriciler, Llama’da olduğu gibi modelin kodlarına erişemeyecek.
Bu karar, Çinli DeepSeek’in Llama mimarisini kullanarak geliştirdiği modelin yarattığı rahatsızlık ve açık kaynağın stratejik riskleri nedeniyle alındı.
Kültür çatışması ve iç huzursuzluk
Bu büyük değişim sancısız olmadı. Şirket içinde, “açık kaynak” felsefesini savunan eski kadrolar ile “kapalı ve tescilli” modeli savunan yeni liderler arasında bir kültür çatışması yaşanıyor. Bu gerilim, yapay zekanın babalarından biri sayılan Yann LeCun’un şirketten ayrılma kararı almasında da etkili oldu.
Wang ve Friedman’ın daha kapalı ve izole yönetim tarzı, Meta’nın geleneksel açık iletişim kültürüne (Workplace kullanımı vb.) ters düşüyor. Ancak Zuckerberg, kazanmak için bu riski göze almış durumda. Meta, metaverse hayallerinden kaynak kesip, tüm gücünü yapay zekaya ve Avocado projesine yönlendiriyor. 2026, Meta’nın bu büyük kumarının tutup tutmayacağını gösterecek.
