Yurt dışı internet sitelerinden alışveriş yaparken veya yurt dışı seyahatlerinizde ödeme yaparken genellikle iki dev isimle karşılaşırsınız: Mastercard ve Visa. Ancak Rekabet Kurumu, bu iki küresel devin, Türkiye’deki yerli ödeme kuruluşlarının faaliyetlerini engelleyip engellemediğini belirlemek için kapsamlı bir soruşturma başlattığını duyurdu.
Bu soruşturma, kartlı ödeme sistemleri pazarındaki rekabetin korunması ve yerli fintek şirketlerinin büyümesinin önündeki olası engellerin kaldırılması açısından kritik bir öneme sahip.
İkili anlaşmalarve yerelleştirme soruşturmanın temelinde
Bu karmaşık soruşturmayı anlamak için öncelikle “ikili anlaşmalar” kavramını bilmek gerekiyor. Türkiye’de faaliyet gösteren yerli ödeme kuruluşları (fintekler), yurt dışında yaptıkları ikili anlaşmalar sayesinde, yurt dışında yerleşik iş yerlerine ödeme yapmak isteyen Türk tüketicilere hizmet sunabiliyorlar.
Bu anlaşmaların en büyük avantajı, yurt dışı ödeme işlemlerini yerelleştirmesi. Yani, bu işlemler, Mastercard veya Visa’nın genellikle yüksek olan sınır dışı işlem ücretlerine (cross-border fees) tabi olmadan, daha uygun maliyetlerle gerçekleştirilebiliyor. Bu durum hem tüketiciler için daha ucuz alışveriş anlamına geliyor hem de yerli ödeme kuruluşlarının küresel pazarda rekabet etmesine olanak tanıyor.
Rekabet Kurumu: Faaliyetler engelleniyor mu?
Rekabet Kurumu’nun yürüttüğü yerinde incelemelerde elde edilen ilk bulgular, Mastercard ve Visa’nın bu ikili anlaşmaları pek de hoş karşılamadığına işaret ediyor. Kurumun açıklamasına göre, bu iki dev şirket, ikili anlaşmalar yapan yerli ödeme kuruluşlarının faaliyetlerini, “kendi belirledikleri şema kurallarına aykırı olduğu” gerekçesiyle, çeşitli yöntemlerle engelleyebiliyor. Bu yöntemler arasında, bu ödeme kuruluşlarıyla çalışan bankalara yaptırım uygulamak gibi caydırıcı adımlar da bulunuyor.
İşte tam da bu nedenle Rekabet Kurumu, Mastercard ve Visa’nın:
- Kartlı ödeme/POS altyapısının yurt dışında yerleşik iş yerlerine kullandırılmasını engelleyip engellemediğini,
- Bu yolla alternatif ödeme çözümlerini dışlayıp dışlamadığını incelemek üzere bir soruşturma başlattı.
Özetle, soruşturma, Mastercard ve Visa’nın kendi koydukları kurallarla, Türkiye’deki ödeme kuruluşlarının yurt dışındaki iş yerlerine hizmet sunmasını hukuka aykırı bir şekilde sınırlayıp sınırlamadığına odaklanacak.
Rekabet Kurumu’nun açıklamasında da belirttiği gibi, soruşturma açılması, hakkında soruşturma açılan şirketlerin kanunu ihlal ettikleri ve kesin olarak bir yaptırımla karşı karşıya kalacakları anlamına gelmiyor. Bu, iddiaların derinlemesine inceleneceği bir sürecin başlangıcıdır. Soruşturma sonucunda, şirketlerin rekabeti ihlal etmediğine karar verilebileceği gibi, ihlal tespit edilmesi durumunda çeşitli idari para cezaları da uygulanabilir.
