OpenAI’nin uzun süredir beklenen yeni dil modeli GPT-5, geçtiğimiz hafta yapılan bir etkinlikle resmi olarak duyuruldu. Lansman, sıradan internet kullanıcıları için sansasyonel özelliklerden uzak olsa da, kodlama, bilimsel araştırma ve özellikle tıp alanında modeli test eden uzmanlardan gelen ilk yorumlar, yapay zekada yeni bir çağın başladığına işaret ediyor.
Bu ilk test kullanıcıları arasında yer alan ve ABD’deki Jackson Laboratuvarı’nda araştırmalar yürüten Türk immünolog Prof. Dr. Derya Unutmaz, GPT-5 ile yaşadığı deneyimi Euronews Türkçe‘ye anlattı. Unutmaz’ın bulguları, yapay zekanın artık bir “asistan” olmaktan çıkıp, hipotezler yürüten, çözümler üreten ve hatta “Dr. House” gibi en karmaşık teşhisleri koyabilen bir “meslektaş” haline geldiğini gösteriyor.
Aylardır çözülemeyen deney, GPT-5 için dakikalar sürdü
Prof. Unutmaz, iki hafta boyunca erken erişimle test ettiği GPT-5’in yeteneklerini, daha önce aylarca üzerinde çalıştıkları ancak bir sonuca varamadıkları gerçek bir bilimsel deneyle sınadı. Süreci şöyle anlatıyor:
“Birkaç yıl önce yaptığımız iki deney vardı. Bu çalışmada çok ilginç bir sonuç çıkmıştı. Deney sonuçları birbiriyle tam uyuşmuyordu, çarpışan bir sonuç vardı ve biz bunu açıklayamıyorduk. Aradan birkaç ay geçince bir fikir geliştirip yeni bir deney yaptık… yine de tam olarak sonucu anlayamıyorduk. Bu yüzden de makale yayınlamamıştık.”
Bu karmaşık ve çelişkili deney verilerini GPT-5’e yükleyen Unutmaz ve ekibi, aldıkları sonuç karşısında şaşkına dönmüş:
“Bir-iki dakika sonucunda o deneyi tamamen analiz edebildi. Haberi olmadığı halde bizim aylar sonra yaptığımız yeni deneyi yapmamızı önerdi. Ama onun da ötesinde, birbiriyle uyuşmayan o iki sonucun nasıl birbiriyle uyuşabileceğini anlatan çözümler önerdi. Onlardan birini hiç düşünmemiştik. Gerçekten açıklayıcı bir çözüm oldu. Çok şaşırdım. o3 modeli bu çözümlere ulaşamamıştı.”
Bu, GPT-5’in sadece mevcut bilgiyi özetlemekle kalmayıp, aynı zamanda insan uzmanların bile gözden kaçırdığı yeni bağlantılar kurarak orijinal hipotezler üretebildiğinin somut bir kanıtı. Unutmaz, bu gelişmenin ardından daha önce rafa kaldırdıkları bu makaleyi kesinlikle yayınlayacaklarını belirtiyor.
Yeni bir etik tartışma: Makalede GPT-5’in adı olmalı mı?
GPT-5’in bilimsel araştırmalarda bir “ortak” olarak konumlanması, yeni bir etik tartışmayı da beraberinde getiriyor: Bilimsel bir makalede, bu denli büyük bir katkı sunan yapay zekanın adı da yazarlar arasında yer almalı mı?
Prof. Unutmaz, bu soruya olumlu yanıt veriyor: “Açıkçası katkısı çok büyük olduğu için bu makalede yazarlardan bir tanesi olması gerekiyor. En azından ithaf bölümünde bunu GPT-5 sayesinde yaptığımızı belirtmemiz gerekiyor.”
Bu, bilimsel yayıncılık dünyası için yeni bir meydan okuma. 2023’te Science ve Nature gibi önde gelen dergiler, uydurma araştırma endişeleriyle ChatGPT ile yazılan makaleleri yasaklamıştı. Ancak GPT-5’in halüsinasyon riskinin neredeyse ortadan kalktığı iddiaları ve Unutmaz’ın deneyimi gibi somut katkılar, bu katı kuralların yeniden gözden geçirilmesini gerektirebilir.
Teşhis koyan yapay zeka: “Dr. House düzeyinde”
GPT-5’in yetenekleri sadece laboratuvar araştırmalarıyla sınırlı değil. OpenAI’a göre, modelin en iddialı olduğu alanlardan biri de tıbbi teşhis. Prof. Unutmaz, bu iddiayı da gerçek bir vaka ile test etmiş:
“Burada bir arkadaşımın komplike bir hastası gelmişti. Daha önce doktor doktor gezen ama teşhis bulamayan hastalar bunlar. Onlardan birini GPT-5’e sorduk ve gerçekten de arkadaşımın düşünce düzeyinde, daha önce doktorların atladığı bir teşhiste bulundu.“
Unutmaz, bu analizi ancak konunun çok üst düzey bir uzmanının düşünebileceğini belirterek, yeni modeli fenomen dizi karakteri Dr. House‘a benzetiyor. “GPT-5 açısından Dr. House güzel bir örnek olur. Bu model artık o düzeye çıkmış durumda,” diyor.
“Buluşların çoğunu yapay zeka yapacak”
Prof. Unutmaz, yapay zekanın yeni bilimsel buluşlar yapamayacağı yönündeki yaygın algının kesinlikle yanlış olduğunu ve önümüzdeki yıllarda buluşların çoğunun yapay zeka tarafından yapılacağını öngörüyor. Ona göre, insanlığın bugüne kadarki tüm bilgi birikimine sahip olan GPT-5, en uzman bilim insanlarının bile düşünemeyeceği düzeyde hipotezler üreterek, bilimin sınırlarını genişletecek.
İlk defa bir meslektaş olarak yapay zeka
GPT-5’in lansmanı, yapay zekanın rolünün temelden değiştiğini gösteriyor. O artık sadece komutları yerine getiren bir asistan veya hesap makinesi değil; hipotezler üreten, çözümler sunan, teşhisler koyan ve bilimsel keşiflere ortak olan bir “meslektaş”.
Prof. Dr. Derya Unutmaz’ın da dediği gibi, “Halkın bunu anlaması gerek. Yapay zekanın insanları ve dünyayı nasıl bir değişim içine sürdüğünü fark etmeliyiz.”
Bu değişim, hem heyecan verici fırsatlar hem de üzerinde dikkatle düşünmemiz gereken derin etik sorular barındırıyor.
