Türkiye’nin telekomünikasyon ve internet altyapısının kaderini belirleyecek kritik bir süreç işlemeye başladı. Ülkenin en köklü telekom operatörü Türk Telekom’un, 2001 yılında 25 yıllığına imzaladığı imtiyaz sözleşmesi 2026 yılında sona eriyor. Ancak bu devasa altyapının geleceğine dair kararın verilmesi için son tarih çok daha yakın: 1 Eylül 2025.
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu (BTK), bu tarihe kadar imtiyazın uzatılıp uzatılmayacağına dair nihai kararını vermek zorunda. Bu karar, sadece Türk Telekom’un geleceğini değil, aynı zamanda Türkiye’nin fiber altyapı hedeflerini, sektördeki rekabeti ve milyonlarca kullanıcının internet deneyimini de doğrudan etkileyecek.
İmtiyaz sözleşmesi nedir ve neden bu kadar önemli?
2001 yılında imzalanan imtiyaz sözleşmesi, Türk Telekom’a Türkiye genelindeki sabit telefon hatları, bakır ve fiber internet altyapısı, ankesörlü telefonlar, santraller ve diğer tüm aktif cihazları işletme hakkı veriyor. Bu, ülkenin telekomünikasyon omurgasının işletilmesi anlamına geliyor.
Sözleşme, 28 Şubat 2026 tarihinde sona erecek. Türk Telekom, bu devasa operasyonu sürdürmek için imtiyazın uzatılması yönündeki başvurusunu 3 Ocak 2023 tarihinde BTK’ya yaptı. Şimdi tüm gözler BTK’nın vereceği kararda.
İmtiyaz uzatılmazsa ne olacak?
Eğer BTK, imtiyazın uzatılmaması yönünde bir karar alırsa, Türkiye’nin telekom ve internet altyapısı için yeni bir ihale süreci başlayabilir. Bu durumda Türk Telekom, işlettiği tüm altyapıyı – ki buna 482 bin kilometreden uzun ve 33,2 milyon haneye ulaşan fiber altyapı, 17,4 milyon sabit erişim hattı ve 36 binin üzerindeki ankesörlü telefon da dahil – çalışır vaziyette, BTK’nın göstereceği yeni kurum veya kuruluşa devretmek zorunda kalacak.
Ancak bu devir süreci hiç de kolay değil. Türkiye Varlık Fonu (TVF) Genel Müdürü Salim Arda Ermut, 2022 yılında yaptığı bir açıklamada, değişen teknoloji ve hukuki şartlar nedeniyle, imtiyazın uzatılmaması durumunda altyapı kapsamında “kimde, neyin kalacağının belli olmadığını” ve bunun ciddi bir hukuk savaşı anlamına gelebileceğini belirtmişti. Bu, sürecin ne kadar karmaşık ve tartışmalı olabileceğinin bir işareti.
Fiber altyapı için kritik dönem başlıyor
2001 yılında imzalanan mevcut sözleşme, o günün teknolojik gerçeklerine uygun olarak daha çok sabit telefon ve bakır internet altyapısı odaklıydı. Türk Telekom, bu süreçte fiber yatırımları yapmış olsa da, Türkiye’nin mevcut fiber ağ kapasitesi hala Avrupa’nın gerisinde.
İmtiyazın yenilenmesi, Türkiye’nin fiberleşme sürecinde bir milat olabilir. Yeni imtiyaz sözleşmesinde, Türk Telekom’a fiberin yaygınlaştırılmasına yönelik çok daha somut ve bağlayıcı yükümlülükler getirilmesi bekleniyor. Tıpkı Türk Telekom’un Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile imzaladığı ve bir yılda 150 bin haneye fiber ulaştırma taahhüdü verdiği sözleşme gibi, Türkiye için de agresif hedefler belirlenebilir. Bu, imtiyazın yenilenmesinin ardından 1-2 yıl içinde Türkiye’nin fiber ağında hızlı bir büyüme yaşanabileceği anlamına geliyor.
Türk Telekom favori mi? Rakipler ne diyor?
Her ne kadar imtiyaz görüşmeleri hakkında BTK’dan resmi bir açıklama gelmese de, çeşitli mecralarda ibrenin Türk Telekom’dan yana olduğu belirtiliyor. Şirketin mevcut altyapıya hakimiyeti, operasyonel tecrübesi ve kamu (TVF) ortaklığı, onu en güçlü aday yapıyor.
Ancak rakipler de boş durmuyor. Turkcell CEO’su Ali Taha Koç, daha önce yaptığı bir açıklamada, fiber altyapı yatırımları konusunda ciddi olduklarını belirterek, “2,5 milyar doların üzerinde ödeme yapabiliriz” demişti. Bu, imtiyazın ne kadar değerli olduğunu ve rekabetin potansiyelini gösteriyor.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu ise, “Önümüzdeki süreçte hem 5G’ye geçiş, hem Türk Telekom’un imtiyazı ile ilgili devam eden süreçte daha fazla yatırım yapıp buradaki durumu daha yukarıdaki seviyelere eriştirmiş olacağız” diyerek, sürecin yatırım odaklı ilerleyeceğinin sinyalini verdi.
Geri sayım başladı
Türkiye’nin dijital geleceği için kritik bir döneme girilmiş durumda. BTK’nın 1 Eylül 2025’e kadar vereceği karar, ülkenin telekomünikasyon altyapısının önümüzdeki on yıllarını şekillendirecek. İmtiyazın Türk Telekom ile devam etmesi, fiberleşme sürecinde yeni taahhütlerle birlikte bir hızlanma getirebilir. İmtiyazın yeni bir oyuncuya geçmesi ise sektörde daha önce görülmemiş bir rekabeti ve devir sürecini tetikleyebilir.
Gözler şimdi, BTK’nın Rekabet Kurulu’ndan alacağı görüşte ve 1 Eylül 2025’e kadar açıklayacağı tarihi kararda olacak.
