Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump, küresel ticarette dengeleri bir kez daha değiştirecek yeni bir gümrük tarifesi kararını açıkladı. Birçok ülkeyi etkileyen bu yeni düzenleme kapsamında, Türkiye’ye yönelik gümrük vergisi oranı %15 olarak belirlendi. Bu karar, mevcut %10’luk vergiye %5’lik bir ek yapılması anlamına geliyor ve bugünden itibaren yürürlüğe girdi.
Ticaret Bakanlığı, Türkiye’nin en düşük tarife uygulanan ülkeler arasında yer alarak “pozitif ayrıştığını” ve rekabet gücünü koruduğunu belirtse de, bu yeni vergi yükünün ekonomi üzerindeki etkileri ve gelecekteki müzakerelerin seyri merak konusu.
Küresel vergi artışları ve Türkiye’nin yeri
Trump yönetiminin yeni gümrük tarifeleri, sadece Türkiye’yi değil, dünya genelinde birçok ülkeyi hedef alıyor. Uygulanan vergi oranları, ülkeden ülkeye büyük farklılıklar gösteriyor.
Bazı dikkat çeken oranlar ise şu şekilde:
- Brezilya: %50
- Suriye: %41
- Kanada: %35
- Güney Afrika ve Meksika: %30
- Hindistan: %25
- Tayvan: %20
- Türkiye ve İsrail: %15
- İngiltere: %10
Bu listeye bakıldığında, Türkiye’nin gerçekten de Brezilya, Kanada gibi ülkelere kıyasla daha düşük bir vergi oranına tabi tutulduğu görülüyor.
Ticaret Bakanlığı’ndan “pozitif ayrışma” yorumu
Ticaret Bakanlığı, konuyla ilgili yaptığı açıklamada bu durumu olumlu bir gelişme olarak yorumladı. Bakanlık, dünya genelinde %15 ila %50 arasında değişen vergi artışlarının yürürlüğe girdiği bir ortamda, Türkiye’nin en düşük gümrük vergisi uygulanan ülkelerden biri olmaya devam etmesinin önemine dikkat çekti.
Açıklamada, “Bu durum, ABD nezdinde dengeli ve olumlu bir ticari ortak olarak değerlendirildiğimizi, Türk ihracatçısının küresel pazarlarda rekabet gücünü koruduğunu ve Türkiye’nin dış ticaretteki güçlü konumunun sürdüğünü göstermektedir. Başta Asya ve Latin Amerika ülkeleri olmak üzere çok sayıda ülkeye kıyasla Türkiye açısından önemli bir avantaj yaratmaktadır,” ifadelerine yer verildi.
Bakanlık, ABD Başkanı tarafından yayımlanan son kararnamede Türkiye’nin müzakere süreci olumlu ilerleyen ülkeler arasında yer aldığını ve bunun ikili ticaret ilişkilerinde karşılıklı diyalog ve iş birliğinin güçlendiğini gösterdiğini vurguladı.
Stratejik sektörlerde müzakereler sürüyor
Her ne kadar genel tarife %15 olarak belirlense de, bazı stratejik sektörlerde daha özel durumlar ve devam eden müzakereler söz konusu. Bakanlık açıklamasında, ABD tarafında çelik ürünlerinde %50’lik yeni bir vergi kararlaştırıldığı, ancak Türkiye için bu artışın yalnızca bakır boru ve kablo gibi ürünlerle sınırlı tutulduğu aktarıldı. Rafine bakır, cevher ve konsantre gibi ürünler ise bu yüksek verginin kapsamı dışında bırakıldı.
Öte yandan, çelik, otomotiv ve bakır gibi stratejik sektörlerde uygulanan tarifelere ilişkin olarak Türkiye ile ABD makamları arasında diplomatik ve teknik düzeylerde yoğun görüşmelerin sürdüğü belirtildi. Açıklamada, “Ülkemiz lehine daha düşük oranların sağlanması amacıyla yürütülen müzakereler yapıcı bir şekilde devam etmektedir. Özellikle tekstil ve konfeksiyon sektörümüze yönelik beklentilerimizin de karşılanması şeklinde bir açılım sağlanması için temaslarımız da sürüyor,” denildi.
İyimser bir tablo mu, temkinli bir bekleyiş mi?
Ticaret Bakanlığı’nın açıklamaları, Türkiye’nin bu küresel vergi fırtınasından en az hasarla çıktığı ve hatta rakiplerine göre avantajlı bir konum elde ettiği yönünde. Müzakere süreçlerinin olumlu ilerlemesi ve stratejik sektörlerde daha düşük oranlar için görüşmelerin devam etmesi, şüphesiz umut verici.
Ancak, mevcut %10’luk verginin %15’e çıkmasının ihracatçılar üzerinde yaratacağı ek maliyet yükü de göz ardı edilmemeli. Özellikle küresel ekonomideki belirsizliklerin ve artan maliyetlerin yaşandığı bir dönemde, bu %5’lik artış bile bazı sektörler için önemli bir yük oluşturabilir. Türkiye’nin önceliği, ABD ile yürütülen dış ticaretin öngörülebilir, adil ve sürdürülebilir bir çerçevede ilerlemesini sağlamak.
Gözler şimdi, devam eden müzakerelerin sonucunda, özellikle otomotiv ve tekstil gibi kritik sektörler için daha lehte sonuçlar alınıp alınamayacağında olacak.
